ЧЕТ ӨЛКӨДӨН БИЛИМ АЛУУ

Өнүккөн өлкөлөрдө адистигиң боюнча иштегиң келсе, дүйнөнүн көпчүлүк бөлүгү тааный турган эл аралык дипломго ээ болушуң керек. Бул үчүн билим деңгээли жогору деп таанылган өнүккөн өлкөлөрдүн айрым жогорку окуу жайларынан билим алууга болот. Бирок баасы канча? Кандай артыкчылыктары бар? Кеп ушулар тууралуу уланмакчы.

ЖОГОРКУ БИЛИМ – ТАТЫКТУУ ИШ ОРУН
Өзүбүздүн ЖОЖдордон билим алып, өзүбүздө маяналуу жумуштарда иштөөгө болот. Бирок чет өлкөдө биздин дипломдор жараксыз болгондуктан, өз кесибиң менен чет жердеги ири компанияларда иштөөгө мүмкүнчүлүк жокко эсе. Ошондуктан жогорку маяналуу иш орунун каалаган жаштар чет жерден билим алууну көздөшөт. Андай окуу жайды ийгиликтүү бүткөндөр мыкты деңгээлдеги адистер деп эсептелинет. Эл аралык үлгүдөгү дипломдун ээси кайсы өлкөгө барбасын өз кесиби боюнча иш таап кетүүгө жана карьералык өсүүгө мүмкүнчүлүгү чоң.

ЧЕТ ӨЛКӨДӨГҮ ЖОЖДОРГО ТАПШЫРУУНУН ЖОЛ- ЖОБОСУ
Дүйнөнүн алдыңкы окуу жайлары орто кылымдардан баштап негизделгендиктен, билим берүү сапаты жакшы бышып-жетилген. Мындай окуу жайлар Англия, АКШ, Австралия сыяктуу өнүккөн өлкөлөрдө бар. Ошондой эле Малайзия, Кытай сыяктуу Азиядагы мамлекеттер дагы эл аралык үлгүдөгү диплом берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ.
Советтер союзу учурунда аталган өлкөлөрдүн окуу жайларынан билим алууга кыргыз жаштарынын мүмкүнчүлүгү болгон эмес. Чет өлкөдө окуу ал кезде жомок болчу. Эгемендикке ээ болгондон кийин чет элден билим алуу мүмкүнчүлүгүнө жол ачылды. Бирок ал жактагы жогорку окуу жайларга тапшыруу үчүн даярдык керек.

АЛГАЧ ТИЛ МАСЕЛЕСИН ЖОЮУ КЕРЕК
Тактап айтканда, англис тилин үйрөнүү жана жогорку окуу жайына тапшыруу үчүн ошол өлкөдөгү атайын даярдык программаларынан өтүү зарыл. Мисалы, биздин орто мектептин бүтүрүүчүлөрүнүн Англиядагы ЖОЖго түз тапшыруусу мүмкүн эмес. Себеби биздин билим берүү менен алардын билим берүү системинде айырмачылыктар бар. Ал үчүн биздин мектеп бүтүрүүчүлөрү жогорку окуу жайына тапшыруу үчүн атайын даярдык окуусунан өткөн соң гана мүмкүнчүлүк түзүлөт. Мындай маселелерди чечүү багытында көп мамлекеттерде тил үйрөтүүчү жана жогорку окуу жайына тапшыруучулар үчүн даярдык окуу курстары негизделген. Биздин өлкөдө дагы англис тилин үйрөтүүчү курстар бар. Мына ошолордун кызматын пайдаланып же өз алдынча окуп, тил маселесин жоюуга болот. Тил курстарын окуп бүтүргөн соң чет жердеги жогорку окуу жайга тапшыруу үчүн англис тили боюнча атайын программанын негизинде сынактан өтүүсү керек. Мындай сынактар "Эл аралык англис тили боюнча тестирлөө системи" ("IELTS – International English Language Testing System") жана "Чет тил катары англис тили боюнча тест – интернет негизинде тестирлөө" ("TOEFL-iBT – Test of English as a Foreign Language Internet-based Testing") деп аталат. Аталган сынактар англис тилинин деңгээлин текшерүү боюнча жазуу, окуу, оозеки жана угуу боюнча Бишкек шаарында белгиленген мөөнөттөрдө өткөрүлүп турат. Чет өлкөдөгү ЖОЖго окуу үчүн өз алдыңызча интернет аркылуу арыз жиберсеңиз же агенттиктердин кызматынан пайдаланып документтериңизди тапшырсаңыз болот.

БААСЫ КАНЧА?
Чет өлкөдөн билим алууга көп каражат талап кылынат. Кытай мамлекетинде 1 жылдык келишимдик окуунун баасы тандаган кесипке жараша 2 миң доллардан башталса, Малайзия өлкөсүндө 5 миң доллардан жогору. Ал эми Европа жана АКШ, Канада сыяктуу өлкөлөрдө 10 миң доллардан жогору каражат талап кылынат. Мындан сырткары жашаган жерге, тамак-аш, кийим-кече жана баскан-турганга да каражат керектелет.

СТУДЕНТТЕР ЖАНА ОКУУЧУЛАР ҮЧҮН АТАЙЫН ПРОГРАММАЛАР

Тил үйрөнүү курстары
Тил үйрөтүүчү курстарда жаш өзгөчөлүккө чек жок. Чет тилин нөлдүк деңгээлден баштап үйрөтүү каралган. Мындан сырткары чет жердеги ЖОЖго тапшырууну көздөгөндөрдү сынактарга да даярдашат. Бул эле эмес, чет өлкөлүк жогорку окуу жайларына тапшыруу үчүн документ иштерин бүтүрүүдө жардамчы болушат.
Ошондой эле мектеп жашындагы каалоочулар аталган курстардын алкагында ата-энесинин каражаты жетсе, чет өлкөлөргө атайын уюштурулган кыска мөөнөттөгү тил үйрөнүү окууларына барып келе алышат.

Жумуш жана саякат
Бул элдердин арасындагы маданият алмашуу программасы катары белгилүү. Мунун алкагында 4-курска чейинки жана жашы 24төн ашпаган жогорку окуу жайлардын студенттери каникул учурунда АКШ, Австралия, Франция, Германия, Италия, Испания, Греция, Чехия, Словакия, Румыния, Польша, Түркия жана башка чет мамлекеттерге барып, 3 ай иштеп тил үйрөнүп келүү мүмкүнчүлүгүнө ээ. Аталган программага жогорку окуу жайында күндүзгү бөлүмдө окуган жана чет тилин билген студенттер катыша алышат. Программанын катышуучусу катары кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө иштеп (ресторан, улуттук парк, дүкөн, мейманкана жана башка жайларда), ал жакка барып-келген чыгымды толук жабууга болот.

Окуу жана жумуш
Бул программа жогорку окуу жайын бүтүргөндөр үчүн түзүлгөн. Аталган программа чет өлкөдө чет тилин үйрөнүү жана стажировкадан өтүү мүмкүнчүлүгүн түзөт. Бул курс 2 бөлүктөн турат. 1-бөлүгүндө тил үйрөнүү үчүн окуу, ал эми 2-бөлүгүндө стажировкадан өтүү каралган. Тил курсун аяктагандан кийин өз адистиги боюнча жумушка кирүүгө болот. Бул курстардын алкагында иш берүүчүлөр менен алдын ала ишке алуу маселеси чечилет.
Мындай программанын негизинде иштеген өлкөлөр – Канада, Англия, Франция, Чехия жана башкалар. Программага катышууну каалагандардын чет тилин ортодон бир аз төмөн билиши жана оозеки сүйлөөшүүсү жакшы болушу керек. Ошондой эле жогорку билими жана аталган программанын 1-бөлүгүнө сарпталуучу чыгымды жабууга каражаты жетиштүү болушу зарыл.

Кубаныч Сыдыков
kenesh@super.kg

"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат. Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Комментарийлер (61)
Severim
2012-04-26 11:18:43
men silerdin iygiliginrtge kubanyp jatam a ozum uwu4a jalkoo ekenimdi tuwundum... rahmat silerge dostor.
0
maksimus
2012-04-26 17:57:36
Severim, ha ha owonu aitsan eeee
0
Aisi-orhidey
2012-04-26 18:26:02
Жулиана и Снежинка окуп жатабыз деп эле коюпсунар, специнер кайсы? Айтып койгулачы.
0
Juliana
2012-04-26 21:03:02
Aisi-orhidey, meniki Business Administration fakultetinin Management programmasy, spec bolso Accountant je Banking, buhgalter je bank officeri dep koebu? Men Matematikany terendep okuym, bul jerde matematikaga chon konul burulat eken, oshol. Uy tapshyrmany atkarganga jumasyna 15 saat minimum kerek, antkeni ayabay kop beret. Oshol, okugula dostor, igilikke jetishesiner.
0
DilyaKiev
2012-04-26 23:21:09
Да круто! Мен Киевдемин,окуумду бутуп жатам. иностранная филология. Америкага барганга конулум бар. Магистерди окусамбы деген ойлор бар. Бирок документтерди тапшырыш оор болуп жатат.
0
DilyaKiev
2012-04-26 23:22:05
и барынарга ийгилик жердештерим!
0
Sezy
2012-04-27 02:02:25
Tak sizge men da koshulam,
Ayildagy mektepterde anglyiskyi emes, orus tilchy jok.Mugalim jetishpeit , kyrgyz tilden bergen mugalim matematika, biologiadan sabak berishet aila jokton,mugalim joktugana bailanyshty.Oilogon oidy kystagan turmush jenet degendei.Men raiondo okugam,bizge dele Irex kelip testke kabyl alchy jyl sayin kelishchy.Anan 100dogon okuchy katyshchybuz, birok 1 ele orun berilet,anan kalgandarybyz kalchybuz otpoi.
0
Bekboy
2012-04-27 21:42:16
Оо өтө жакшы экен мекендештер! Мен силердей адамдар менен сыймыктанам! Кыргызстаныбызды унутпай, өнүктүргөнгө аракет кылалы! Дайыма алгааааааааааааа!!!
0
ganadik87
2012-04-28 02:40:50
салам! карапайым балдары деле окуйт мен деле жетим кызмын Малзияда окуп бутуп азыр 5 олкодо иштеп журом, бул мактаныч эмес аракет керек . ркуйм дегендер умтулсанар жетесинер . ийгилик окууну каалагандарга!
0
Melis-Aruuke
2012-04-30 01:34:08
ganadik87, 5 олкодо иштесен мынча ката жазасын!
0
tea23
2012-04-28 06:29:04
Okusa bolot Chet jerde birok skazka kylyp salgansynar go kommentterde karapayim elder ele okuit dep. oshol okugandar mindegen studentterdin ichinen sluchaino grant utup algandary bolso kerek. Misaly amerikada univerge sabaktary uchun ele semestrge 12 kreditten (3 sabaktan) jogoru bolso jok degende 10000$ minimum. Green cardyn jok bolso chontogundon toloisun. Green card bolso mamleket toloit je karyzga akcha alasyn. Anan da ishtesh kerek tamakka kvartiraga tologonu. Koigulachy kayaktagyny aitpay
0
toybosjigit
2012-04-29 18:47:12
миграционная пропаганда!!!
0
Zhashi
2012-04-29 20:17:15
dostor tuura aytasinar egerde ozumdun kaalon jana araketin bolso, baarina jetishesin. men bul jaka oz ku4um menen kelgem jana GAU ( Girne American University) okuym. al JOJ Severniy Kiprde (tureckaya 4ast) jaygawkan. bul jakta da kop kirgiz jarandari, okup juruwot Allah wugur.
0
Snejinkaaa
2012-04-30 05:20:39
Juliana,chon rahmat saga!Azamat kyz ekensin,jakshy oi menen achyk aityp jatkanyn korunup jatat.Dostor,ar kaisy jerden kata taba berbei,ar taraptan moraldyk jaktan bolso da koldop koisonor go,chet jerde okup jurup ushunchalyk suiunup kalmakpyz!Silerge da ushundai ele iygilikterdi kaalaimyn!Ar ubak kyimylda bolgula,jashoo dongologu bir orunda tura berbeit,je aldyga jurot,je artka jurot.Oshonduktan aldyga umtulaly,jok degende bir kundo 1barak kitep okup bolso dagy,bashka chon jumush jasasa da bolot
0
Snejinkaaa
2012-04-30 05:28:22
Biz okup jatkan adistikti suraptyrsyz,rahmat kyzygyp surap koigonunuzga.Men Wageningen Universitetinde"Ailana-choironun buzulushu,globaldyk problemalardyn kelip chygyshy,jaratylysh kyrsyktaryn aldyn aluu,shaar ichindegi tashtandy(musor)problemalary"boiuncha okup jatam.Kelechekte Kyrgyzstanym uchun chon plandar bar buiursa..Tynchtyk ornop tursa ele boldu..Baarynardyn okuunarga,ishterinerge iygilik!Chet jerdegi mekendeshterdi Allahym koldop jursun...
0
Koreanka
2013-03-13 18:16:57
Жулиана,Снежинка короче баарынарга ийгилик. Менда Кореяга окууга бара албай журом озум корей язды бутком универде. буйруса ракет кылып барам слишком кымбат Кореяга барып окуш.туура айтышат кобунчо байлардын балдары барышат деп. менда акча маселесинен бара албай калгам.
0
Shura87
2013-03-24 12:43:42
soros fondu kaitarymsyz turdo karjylaiby je kiin kaitaryp berishin kerekpi anan sozsuz testirovaniadn otush kerekpi je anglis tildi bilsen ele al jaka okuuga jibergeni mumkunuchulugu barby fonddun joop jazyp koigulachy suranych?
0
meerimlady91
2013-03-24 19:04:12
Менин да чет олколордо окуп билим алып,Кыргызстанда жумуш ордумду уланткым келет,Кыргызстандын ак монгулуу аска зоолоруна эмне жетсин.Келечек жаштардын колунда демекчи.Ал жактан билимибизди жогорулатып,оз мекенибизде эле иштегенге группа тузуп договор менен кетсе болобу?Бул боюнча кимге кайрылсак болот?
0
№ 494, 20-апрель- 26-апрель, 2012-ж.
БАШКЫ БЕТ
СОҢКУ КАБАР
СУПЕР-ИНФО
SUPER.KG ВИДЕО
МЕДИА-ПОРТАЛ
Кинозал
ЖЫЛНААМА