Кыргызстанда эмчек рагы: Статистика, алдын алуу жана дарылоо жолдору

Кыргызстанда аялдар арасында эмчек рагы онкологиялык оорулардын ичинен биринчи орунда турат. Бир жылда өлкөдө болжол менен 700гө чукул аял бул ооруга кабылат.

Статистика жана көйгөйдүн масштабы

Улуттук онкология борборунун онкологу Нуршат Уматалиева белгилегендей, Кыргызстанда эмчек рагы аялдар арасында эң көп катталган жана өлүмгө алып келген оорулардан болуп эсептелет.

• 100 миң аялдын 15и жыл сайын эмчек рагына кабылат.
• Республика боюнча эң көп учурлар Чүй, Ош жана Нарын облустарында катталат.
• Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюмунун маалыматы боюнча, эмчек рагы дүйнөдө онкологиялык оорулар арасында биринчи орунда турат.
• Өкүнүчтүүсү, оору жашарып жатат, демек жаш курактагы аялдар да тобокелге кирет.

Оорунун белгилери жана эрте диагностика

Эмчек рагы баштапкы стадияларда көбүнчө билинбейт. Айымдар көбүнчө экинчи стадияга өткөндө гана шишикти кол менен сезип, дарыгерге кайрылышат.

Нуршат Уматалиева сунуш кылат:

• 40 жашка чейин: жылына бир жолу УЗИден өтүү;
• 40 жаштан кийин: маммографиядан өтүү зарыл.

Андан тышкары, айымдар айына бир жолу өзүн-өзү текшерип турушу абдан маанилүү. Эгерде колуна шишик тийсе, заматта дарыгерге кайрылуу зарыл. Азыркы учурда бейтаптардын 60–70 пайызында рак үчүнчү жана төртүнчү стадияда аныкталат.

Оорунун өнүгүү жолдору

Эмчек рагынын өнүгүшү төмөнкүлөргө байланыштуу:

• Гормоналдык өзгөрүүлөр;
• Катуу алган жараат же травма;
• Стресс жана психологиялык таасир;
• Тукум куучулук факторлор;
• Мастопатиянын түрдүү формалары;
• 30 жаштан кийин балалуу болбоо же аз эмизүү;
• Эрте стадияларда диагноз коюлса, ооруну жеңүү мүмкүнчүлүгү жогору, дарылоо кыска жана эффективдүү өтөт.

Дарылоо процесси жана заманбап методдор

Учурда заманбап жабдыктар жана кызмат көрсөтүүлөр колдонулууда:

• УЗИ текшерүү – биринчи этап;
• Шишик байкалса маммографияга жөнөтүү;
• CORE-биопсия – шишиктен эт алынып, гистологиялык анализге жөнөтүлөт;
• Анын жыйынтыгы боюнча оорунун молекулярдык түрү аныкталып, консилиум өткөрүлөт;
• Андан соң операция жасалат же химия терапиясы жүргүзүлөт.

Операция учурунда көбүнчө көкүрөк толугу менен алынбай, шишик гана алынып, башка органдар сакталат. Бирок төртүнчү стадияда шишик дененин башка органдарына тараган болот, бул учурда дарылоо мүмкүнчүлүгү төмөндөтүлөт.

Алдын алуу чаралары

Эмчек рагынан коргонуу жана эрте аныктоо үчүн:

• Регулярдуу УЗИ жана маммографиядан өтүү;
• Айына бир жолу өзүн-өзү текшерүү;
• Стрессти азайтуу жана психологиялык ден соолукту сактоо;
• Тукум куучулук факторлорун эске алуу;
• Мастопатияны көзөмөлдөө жана учурдагы ооруларды дарылоого көңүл буруу.

Бул өнөктүк аялдарга эмчек рагы тууралуу актуалдуу маалыматтарды алуу, өзүн-өзү текшерүү жана эрте диагностика жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн берет. Эрте стадияда диагноз коюлса, айыгуу мүмкүнчүлүгү жогору болуп, дарылоо оңой жана натыйжалуу болот.

Адистер аялдарды өз ден соолугуна кам көрүүгө, профилактикалык текшерүүлөрдөн өткөрүп турууга чакырат.